Komisja Europejska o Sprawiedliwym Handlu
Na początku maja Komisja Europejska ogłosiła komunikat "Contributing to Sustainable Development: The role of Fair Trade and non-governmental trade-related sustainability assurance schemes", gdzie przygląda się systemom certyfikacji łączącym kryteria społeczne i środowiskowe, stworzonym przez sektor pozarządowy i prywatny.
Zobacz także:
Punktem wyjścia jest przekonanie, że konsumenci mogą dzięki swoim decyzjom zakupowym przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju i dlatego konieczna jest edukacja konsumencka, ale również metody wiarygodnej oceny deklaracji sektora prywatnego. Komisja dostrzega także pozytywną rolę niezależnych systemów certyfikacji, nawet jeśli pozostają niszowe, w zmianie praktyk rynkowych oraz wpływ na regulacje prawne, podkreślając jednocześnie, że właśnie w niezależności i dobrowolności leży ich siła. Czy tak rzeczywiście jest?
Czy Sprawiedliwy Handel stanie się kiedyś jedynym handlem tylko dzięki sile konsumentów? To budujący przykład wiary w ludzkość, ale można zapytać też, ile ten proces potrwa? I czy drobni producenci z krajów Globalnego Południa tego doczekają? Nie można też niedostrzec w treści komunikatu zwyczajowych deklaracji o kluczowej roli WTO oraz niepodważalnego dogmatu o zbawiennej liberalizacji handlu - łatwo jest zostawiać wszystko dobrowolnym decyzjom konsumenckim, trudniej zbudować nowy, sprawiedliwy system światowego handlu. Choć na razie konsumentom oddolne zmienianie idzie całkiem nieźle!
Komunikat opisuje błyskawiczny rozwój rynku produktów społecznie i ekologicznie odpowiedzialnych - w porównaniu z 1999 rokiem, kiedy Komisja poprzednio podjęła ten temat, konsumenci europejscy wydają rocznie 70 razy więcej na produkty ze znakiem Sprawiedliwego Handlu! Zdaniem Komisji system Sprawiedliwego Handlu odegrał pionierską rolę w promowaniu kwestii odpowiedzialności i solidarności, inspirując powstawanie innych, podobnych systemów certyfikacji, z których najważniejsze to m.in. audyt społeczny SA8000, certyfikacja Utz! czy Rainforest Alliance oraz inicjatyw na rzecz podnoszenia standardów, np. Ethical Trading Initiative czy 4C, kodeksu branży kawowej.Warto przyglądać się ich dalszemu rozwojowi i pilnować wiarygodności, w najbliższym czasie Komisja planuje przeznaczenie dodatkowych środków na badania dotyczące ich efektywności i perspektyw integracji oraz promowanie edukacji konsumenckiej i przejrzystości.
Ważnym wątkiem jest również podkreślanie roli kryteriów społecznych w zamówieniach publicznych, przy przestrzeganiu istniejących regulacji prawnych. Ciągle czekamy na pierwsze polskie miasto, które umieści kryteria społeczne w swoim przetargu, np. na jedzenie w szkolnych stołówkach czy odzież roboczą - może to będzie Twoje miasto? W Europie jest mnóstwo dobrych przykładów, czas pokazać je urzędnikom.
I ostatnia już refleksja - w kontekście polskim dokument brzmi rewolucyjnie, z perspektywy tego, co na świecie już się dzieje, chyba rozczarowuje. Ciągle trudno nam sobie wyobrazić polską administrację mówiącą o zrównoważonym rozwoju, roli konsumentów (zwłaszcza tych instytucjonalnych!), standardach społecznych, dlatego warto, żeby sobie komunikat uważnie przeczytali. Z drugiej strony, wiara Komisji, że rynek wszystko załatwi wydaje się, w obliczu wydarzeń ostatnich miesięcy zwłaszcza, cokolwiek naiwna (nawet przy zastrzeżeniu, że komunikat nie obejmuje rządowych, nielicznych zresztą, systemów certyfikacji). Sektor prywatny i obywatelski mają ogromny potencjał zmieniania świata na lepsze, to prawda, ale nie można zrzucać na nie całej odpowiedzialności.
Ciekawi jesteśmy Waszej opinii na ten temat, zapraszamy do komentowania na stronie lub mailowo, pod adresem grupa@efte.org - najciekawsze wypowiedzi chętnie opublikujemy na stronie www.efte.org.