Polska Prezydencja coraz bliżej. Podczas kilku dotychczasowych spotkań poświęconych temu wydarzeniu przedstawiciele administracji zapewniali, że liczą na owocną i ścisłą współpracę z organizacjami pozarządowymi. Jak wyobrażacie sobie kontakt z trzecim sektorem? Powstała specjalna strona internetowa www.prezydencjaue.gov.pl, ale jak do tej pory znajduje się na niej niewiele informacji skierowanych do organizacji pozarządowych. Czy planujecie stworzenie na przykład sprofilowanego tematycznie newslettera lub interaktywnej platformy komunikacji?
Magdalena Kudlicka: – Planujemy uruchomienie specjalnej strony do użytku organizacji pozarządowych. Będzie to multimedialna platforma komunikacji na temat naszego członkostwa w UE między administracją rządową a trzecim sektorem oraz między samymi organizacjami. Chcemy, by znalazły się tam materiały informacyjne przygotowywane dla i przez organizacje pozarządowe, a także wiadomości o planowanych konkursach, wydarzeniach i projektach. Uruchomimy ją w tym roku, działać będzie do połowy 2012 r.
Kto będzie odpowiedzialny za współpracę z organizacjami?
Joanna Skoczek: – W departamentach merytorycznych (między innymi w Departamencie Koordynacji Przewodnictwa Polski w Radzie UE MSZ) są osoby, które w zakresie swoich obowiązków mają współpracę z trzecim sektorem. Nie jest to natomiast jedyne zadanie tych osób i nie przewiduje się utworzenia odrębnego stanowiska.
Czy w kontekście Prezydencji sprecyzowane zostały już kierunki współpracy między organizacjami i administracją?
M. K.: – Podczas konferencji „Trzeci sektor w kontekście wyzwań związanych z członkostwem Polski w Unii Europejskiej1, zorganizowanej przez Urząd Komitetu Integracji Europejskiej”2 w grudniu 2009 r., każda ze stron zasygnalizowała potrzeby własne dotyczące możliwych kanałów współpracy. Podstawą do dyskusji były dwie ekspertyzy przygotowane przez Centrum Strategii Europejskiej demosEuropa oraz Instytut Spraw Publicznych na zlecenie UKIE. Opracowane na ich podstawie rekomendacje traktujemy jako punkt wyjścia do dalszej współpracy. Kolejnym krokiem będzie planowana wkrótce konferencja z udziałem organizacji na temat polskiego wkładu do priorytetów państw trio3. W następnym etapie rozważana jest kwestia organizacji seminariów tematycznych dotyczących aktualnych wydarzeń agendy europejskiej, w tym kwestii Partnerstwa Wschodniego.
W jaki sposób organizacje włączone zostaną w proces przygotowań? Czy zostaną uwzględnione na etapie przygotowywania koncepcji Przewodnictwa czy też poinformowane zostaną o możliwościach swojego działania bez etapu konsultacyjnego?
J. S.: – Przygotowania do Prezydencji trwają już od kilku lat. W styczniu 2009 r. Rada Ministrów przyjęła kompleksowy program działań, ale de facto realizację pewnych zadań rozpoczęliśmy jeszcze w 2007 r. Instytut Spraw Publicznych już 2008 r. na zlecenie UKIE opracował ekspertyzę „Współdziałanie administracji publicznej z sektorem pozarządowym w przygotowaniu i sprawowaniu polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej”, w której zawarł rekomendacje dotyczące włączenia trzeciego sektora w przygotowania i sprawowanie Prezydencji. W 2009 r. odbyły się spotkania z przedstawicielami środowiska pozarządowego dotyczące Prezydencji, organizacje dostały propozycję przygotowania ekspertyz na różne tematy. Dwie z nich były dyskutowane na konferencji grudniowej.
Co jest dla administracji priorytetowe we współpracy z organizacjami pozarządowymi?
M. K.: – Ważne jest, aby działania podejmowane przez organizacje pozarządowe miały charakter komplementarny do działań rządu i opierały się na partnerstwie i poszanowaniu odmiennej specyfiki działania obu stron. Organizacje pokazały swój potencjał przy organizacji poprzednich kampanii, np. tej dotyczącej wejścia Polski do Unii Europejskiej, i należy dołożyć wszelkich starań, aby ten potencjał został w pełni wykorzystany podczas polskiej Prezydencji w Radzie UE.
Jaka będzie rola organizacji pozarządowych? Co konkretnie będą one mogły robić?
M. K.: – Zadaniem organizacji pozarządowych będzie budowanie pozytywnego wizerunku Prezydencji wśród społeczności lokalnych, czyli na gruncie bardzo dobrze im znanym, wszędzie tam, gdzie lokalne organizacje cieszą się zaufaniem społecznym i mogą lepiej realizować projekty, niż zrobiłaby to administracja rządowa, a więc: inicjatywy angażujące społeczności regionu, konkursy, spotkania otwarte, debaty społeczne, imprezy masowe, słuchowiska i programy TV, dotyczące nie tylko samej Prezydencji, ale także Unii Europejskiej i polskiego członkostwa. Na to potrzebne są pieniądze, dlatego zostanie ogłoszony konkurs dotacyjny dla organizacji zainteresowanych realizacją projektów informacyjno-edukacyjnych w tym zakresie.
Czy poza możliwością udziału w konkursach grantowych na popularyzację Prezydencji będą istnieć inne dostępne dla organizacji pozarządowych formy aktywności?
M. K.: – W programie informowania społeczeństwa o polskiej Prezydencji, który został opracowany przez Departament Informacji Europejskiej MSZ, przewidzieliśmy szereg działań informacyjnych dla organizacji pozarządowych. Nie mogę zdradzić szczegółów tych projektów, ponieważ dokument, o którym wspomniałam, przechodzi właśnie procedury akceptacji. Ponadto należy pamiętać, że poza projektami własnymi, które organizacje będą realizowały w miarę możliwości ich finansowania, potrzebne będzie wsparcie eksperckie oraz organizacyjne w działaniach realizowanych przez inne podmioty, np. administrację rządową i samorządową, placówki edukacyjne. Tutaj także liczymy na aktywny udział ekspertów organizacji i wolontariuszy.
Kiedy zostaną ogłoszone konkursy dotacyjne? Pod jakim kątem organizacje już teraz mogłyby zacząć planować przygotowanie się do wystartowania w nich?
M. K.: – Konkurs na projekty informacyjno-edukacyjne dotyczące polskiego Przewodnictwa i jego priorytetów zostanie ogłoszony w drugiej połowie 2010 r. Realizacja ma przypadać na pierwszą połowę 2011 r. Projektodawcy będą zobowiązani do przekazywania informacji na temat swoich przedsięwzięć w taki sposób, aby można było je umieścić na oficjalnej stronie polskiej Prezydencji
„
Na pewno polska administracja będzie czerpać z propozycji zaprezentowanych przez Instytut Spraw Publicznych, niemniej w związku z ograniczeniami – głównie natury finansowej, realizacja wszystkich postulatów jest niemożliwa” – czytamy na stronie internetowej4. Czy wiadomo już, z których propozycji zawartych w ekspertyzach zamierzacie skorzystać?
J. S.: – Proszę pamiętać, iż ISP proponował różnego typu działania w dwóch ekspertyzach (wspomniana wyżej ekspertyza z 2008 oraz „Koncepcja stałej współpracy miedzy administracja rządową a trzecim sektorem w Polsce w zakresie informowania społeczeństwa o polskim Przewodnictwie w Radzie Unii Europejskiej” z 2009 r.). Z pierwszej z nich zaczerpnięto między innymi włączenie do konsultacji i dyskusji przedstawicieli trzeciego sektora, wykorzystanie potencjału polskich think-tanków (poprzez zlecanie im ekspertyz) i zapraszanie ich do dyskusji o programie, wykorzystanie internetu do informowania o Prezydencji. Druga ekspertyza zawierała propozycje dotyczące współpracy między administracją publiczną a trzecim sektorem w dziedzinie informowania społeczeństwa o Przewodnictwie. Z tych propozycji czerpiemy, tworząc stronę dla organizacji dotyczącą Prezydencji, a także planując konkursy grantowe na działania informacyjne.
Które propozycje nie są możliwe do realizacji i dlaczego?
J. S.: – W pierwszej kolejności trzeba ocenić możliwe rezultaty i przydatność poszczególnych propozycji i na tej podstawie decydować o ich wdrożeniu. Przykładowo, w ekspertyzie „Współdziałanie administracji publicznej z sektorem pozarządowym w przygotowaniu i sprawowaniu polskiej Prezydencji w Radzie Unii Europejskiej” z 2008 r. zaproponowano między innymi wypracowanie jednolitej strategii rządu określającej, jak ma przebiegać współpraca z trzecim sektorem. Ponadto postulowano powołanie w każdym ministerstwie specjalnych komórek, w których skład wchodziliby urzędnicy i przedstawiciele trzeciego sektora. W takich komórkach istniałaby możliwość dyskusji nad aspektami merytorycznymi konkretnych ustaw. W naszym przekonaniu sprawna współpraca nie wymaga powoływania kolejnych biurokratycznych struktur, ale lepszego wykorzystania istniejących. Z kolei w ekspertyzie demosEUROPA z 2009 r. „Aktywność polskich organizacji pozarządowych na szczeblu europejskim” proponowano w ramach dialogu z trzecim sektorem podjęcie dyskusji na temat mechanizmów długoterminowego wspierania organizacji. Chodzi o stworzenie szansy na bardziej stabilne ramy finansowe, np. poprzez projekty długookresowe i bardziej proaktywny zestaw zachęt (tzn. motywujący organizacje do wprowadzania innowacji i rozszerzania działalności). Poza tym, według ekspertyzy, warto rozważyć instytucjonalne wsparcie dla najsilniejszych think-tanków (na wzór wielu krajów zachodnich), gdyż ich działanie wchodzi w skład tzw. dyplomacji publicznej. Proponowano także zapewnienie finansowania kosztów instytucjonalnych organizacji, co pozwoliłoby na ich rozwój i wzmocniłoby sektor. Niestety na poziomie Pełnomocnika Rządu do spraw Przygotowania Organów Administracji Rządowej i Sprawowania przez Rzeczpospolitą Polską Przewodnictwa w Radzie UE trudno jest odpowiadać na powyższe postulaty. Skierowane są one bowiem do całej administracji i skłaniają do przeglądu zagadnień związanych ze współpracą administracji publicznej ze społeczeństwem obywatelskim.
Z których rozwiązań zagranicznych dotyczących współpracy z trzecim sektorem (również opracowanych w ekspertyzach) administracja chce lub planuje skorzystać? Chodzi mi zwłaszcza o doświadczenia Prezydencji czeskiej i szwedzkiej.
J. S.: – Doświadczenia innych państw, które sprawowały już Prezydencję, są przez nas wykorzystywane na bieżąco, nie tylko w zakresie współpracy z trzecim sektorem. W czerpaniu doświadczeń zagranicznych należy jednak brać pod uwagę specyfikę sektora pozarządowego w każdym kraju, na co także zwracali uwagę autorzy ekspertyzy ISP. W rekomendacjach dla Polski, o których była mowa wcześniej, wybrano te, które mogą sprawdzić się w Polsce – tj. szerokie konsultacje i włączanie organizacji do dyskusji na temat agendy także za pośrednictwem internetu (Słowenia, Francja), włączenie trzeciego sektora w działania informacyjne (Szwecja). Doświadczenia Czech i Szwecji są niezwykle interesujące, choć nie można ich wprost przenosić na grunt polski. W Czechach współpraca administracja – trzeci sektor jest codziennością i Prezydencja była w tym sensie momentem przełomowym. Włączenie w Polsce organizacji do dyskusji przed Prezydencją jest krokiem w dobrym kierunku. W 2011 r. planujemy zorganizowanie dużego wydarzenia adresowanego do organizacji pozarządowych, także z Europy.
Kiedy zamierzacie podać szczegóły planowanych kierunków współpracy z trzecim sektorem?
M. K.: – Jeżeli chodzi o program informowania o Przewodnictwie i działania informacyjne angażujące organizacje pozarządowe, to upublicznimy go, jak tylko zakończy się procedura akceptacji.
Co trzeci sektor mógłby sam zrobić, by efektywniej włączyć się we współpracę z rządem? Czasu nie zostało zbyt dużo…
M. K.: – Na wspominanej przez nas konferencji podnoszona była kwestia zawiązania przez organizacje koalicji jako głosu środowisk pozarządowych w działaniach realizowanych wspólnie z administracją rządową. Problemem jednak jest dobór członków takiej struktury, tak aby była ona efektywna i w samym środowisku organizacji uznawana za reprezentatywną. Powinna składać się z organizacji nie tylko o zasięgu ogólnopolskim, ale przede wszystkim lokalnym i regionalnym. Moim zdaniem organizacje zainteresowane tematem Prezydencji powinny o jakiejś reprezentacji pomyśleć. Ważne jest także, aby planując projekty dotyczące informowania o Prezydencji, organizacje umiały się zorganizować i zrobić coś wspólnie w celu intensyfikacji efektu działań, lub oszczędzania pieniędzy – których przecież nigdy dość. Poza tym, dla nas ważne jest, aby organizacje wychodziły ze swoimi propozycjami działań, o których w administracji nie pomyślano, a także aby dzieliły się doświadczeniami swoich organizacji partnerskich z innych krajów, jeśli uznają, że ich doświadczenia mogą być z powodzeniem wykorzystane w Polsce.
Jak się z Wami można skontaktować? Gdzie szukać informacji?
M. K.: – Informujemy o tym, na jakim etapie są przygotowania, między innymi poprzez stronę internetową www.prezydencjaue.gov.pl, biuletyny i newslettery, a także portale społecznościowe. W połowie roku ma zacząć działać strona skierowana specjalnie do organizacji pozarządowych.
Łatwo jest skontaktować się z nami, sprawdzić, co robimy, i być cały czas na bieżąco, co pozwoli uniknąć rozminięcia się w czasie zgłaszania zapotrzebowania administracji i ofert organizacji pozarządowych.
Przypisy pochodzą od redakcji.
4 www.prezydencjaue.gov.pl/do-pobrania/115
Artykuł ukazał się w EUlotce nr 7 (30) – Biuletynie Programu Europejskiego Federacji Organizacji Pozarządowych Centrum Szpitalna, który ukazuje się jako dodatek do co drugiego numeru dwumiesięcznika gazeta.ngo.pl.
Zobacz, co oferujemy organizacjom pozarządowym w ramach naszego Programu Europejskiego.