Mimo pięciu lat istnienia Ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, ciągle zdarzają się przypadki nieznajomości przepisów dotyczących działalności odpłatnej, mimo, że jasno określa je ustawa. Dlatego powracamy do tego tematu, aby przedstawić wykładnię przepisów ustawy w tym zakresie potwierdzoną przez Departament Pożytku Publicznego.

Departament w piśmie z dnia 19 listopada 2008 r. (obok publikujemy cały list w pdf) ustosunkował się do pytań Stowarzyszenia „Przyjazne Pomorze”, którego problem z wpisaniem do statutu zapisów o prowadzeniu działalności odpłatnej opisaliśmy w listopadowym numerze miesięcznika gazeta.ngo.pl (nr 11(59)2009). Stowarzyszenie „Przyjazne Pomorze” nie zaakceptowało interpretacji Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w Gdańsku, uniemożliwiającej mu prowadzenie działalności odpłatnej pożytku publicznego bez uzyskania najpierw statusu OPP. Stowarzyszenie zwróciło się o pomoc do Informatorium dla organizacji pozarządowych w Warszawie, jak również zgłosiło problem Departamentowi Pożytku Publicznego.

 

W odpowiedzi na pismo Stowarzyszenia z prośbą o wyjaśnienie wątpliwości, Piotr Kontkiewicz - Zastępca Dyrektora Departamentu Pożytku Publicznego, zaznaczając że „pojęcie organizacji pozarządowej jest pojęciem szerszym i zawiera w sobie pojęcie organizacji pożytku publicznego”, stwierdza, że ustawa o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie:

 

„ (…) dotyczy funkcjonowania organizacji pozarządowych, rozumianych zgodnie z art. 3 ust. 2 ustawy bez względu na to czy posiadają one status organizacji pożytku publicznego (...). Przepisy dotyczące zarówno prowadzenia działalności pożytku publicznego i jej sfery (art. 3 ust. 1 i art. 4 ust. 1 ustawy) jak również kwestie związane z działalnością odpłatną i nieodpłatną dotyczą organizacji pozarządowych bez względu na to, czy posiadają status pożytku publicznego czy nie. W związku z powyższym zarówno organizacje pozarządowe nie posiadające statusu pożytku publicznego jak i go posiadające prowadzą działalność pożytku publicznego w sferze określonej w art. 4 ust. 1, jak również mogą prowadzić zarówno działalność odpłatną, nieodpłatną i gospodarczą.”

 

Tak więc sąd nadaje status organizacji pożytku publicznego (potwierdza to oficjalnie), ale żaden urząd nie decyduje o tym, czy organizacja pozarządowa ma prawo, czy też nie prowadzić działalność pożytku publicznego. To, że stowarzyszenia i fundacje mogą ją prowadzić wynika jasno z przepisów.

 

Jak wynika z naszych doświadczeń, przykładów niezrozumienia zasad działalności odpłatnej i tego, kto może ją prowadzić, jest więcej, ale organizacje nie zawsze mają odwagę protestować przeciwko niewiedzy lub złej woli. Stowarzyszenie „Przyjazne Pomorze” pokazało, że warto być dociekliwym i nie godzić się bezkrytycznie z budzącymi wątpliwości decyzjami organów nadzoru, czy też sądów. W razie niejasności co do uregulowań prawnych dotyczących trzeciego sektora szukajmy pomocy w instytucjach do tego powołanych, np. działających w regionie organizacjach infrastrukturalnych, u Pełnomocników Organizacji Pozarządowych, a w sprawach związanych z ustawą o działalności pożytku publicznego i wolontariacie sygnalizujmy problemy szczególnie Departamentowi Pożytku Publicznego i Radzie Pożytku Publicznego, której zadanie polega na udzielaniu pomocy i wyrażaniu opinii w przypadku sporów między organami administracji publicznej a organizacjami pozarządowymi.